Naar inhoud

Slechtvalken op de kerktoren

Een geslaagde samenwerking tussen de gemeente Wetteren en Natuurpunt Scheldeland!

 

Op de toren van de dekenale Sint-Gertrudiskerk op de Markt van Wetteren broeden al enkele jaren Slechtvalken (Falco peregrinus), in een daarvoor speciaal geplaatste nestbak. Nadat in 2014 voor het eerst een paartje Slechtvalken tot broeden kwam (er vlogen toen twee jongen uit), werd een webcam geplaatst in de nestbak, zodat alle geïnteresseerden het wel en wee van het slechtvalkengezin mee konden volgen.
Helaas mislukte het broedsel in 2015, maar in 2016 was het wél raak: maar liefst vier jongen werden grootgebracht en vele Wetteraars én natuurliefhebbers van buiten de gemeente konden alles volgen via de webcam. Ook dit jaar kan iedereen weer genieten van de slechtvalken: er werd een gloednieuwe webcam geplaatst, die voor veel betere beelden zal zorgen!

Het slechtvalkenproject in Wetteren werd gezamenlijk gerealiseerd door de gemeente Wetteren en Natuurpunt Scheldeland. Deze mooie samenwerking werpt zijn vruchten af! Ook dit voorjaar werden er 4 eieren gelegd, die succesvol werden uitgebroed. Op dit moment zitten er 4 jonge valkjes in het nest, veilig onder moeders vleugels. De komende 6 weken zullen ze groeien als kool op een menu van allerlei vliegende dieren (duif, eend, mees, merel,…) Duimen maar dat het volledige kroost gezond en wel zal uitvliegen.

De webcam zal in 2017 live beelden streamen vanuit de nestbak van begin februari tot eind juni. Wanneer de eieren gelegd worden en hoe snel de jongen opgroeien, lees je verder, onder ‘Meer info over de Slechtvalk’.

Op zaterdagnamiddag 10 juni zullen enkele vrijwilligers van Natuurpunt Scheldeland een ‘slechtvalkenspotting’ organiseren op de Markt van Wetteren. Je kan dan door telescopen de valken bekijken en enkele vogelkenners geven je graag een woordje uitleg!

Meer info over de Slechtvalk (Falco Peregrinus)

De slechtvalk is onze grootste inheemse valk en wordt vaak bestempeld als de snelste vogel ter wereld. Wanneer een slechtvalk zich van erg hoog op een prooi stort, kan hij snelheden tot meer dan 300 km per uur halen! Dat is uiteraard geen echte vlucht; het is eigenlijk ‘snel vallen’, doordat zijn aerodynamische bouw en houding nauwelijks weerstand bieden.

Hoe kan je de Slechtvalk herkennen?

  • met een lengte van 46 cm (van kop tot staart) en een vleugelspanwijdte van 85 cm, is het mannetje kleiner dan het vrouwtje. Zij meet immers tot 54 cm en heeft een vleugelspanwijdte tot 115 cm.
  • een volwassen slechtvalk heeft een vaalwitte onderkant, met donkere dwarsbandjes. De bovendelen zijn blauwgrijs bij de mannetjes, meer bruin bij de vrouwtjes. Ze hebben een donkere kop met een brede, zwarte baardstreep. De hals en de wangen zijn wit.
  • de poten, de oogrand en de washuid (kale huid rond de ogen) zijn geel, maar de snavel is donkergrijs.
  • jonge slechtvalken zijn bruin, met lengtestrepen op de lichtere onderzijde. De poten zijn eveneneens geel, maar de oogrand en de washuid zijn blauwgrijs.
  • in de vlucht heeft de slechtvalk een ‘ankervormig’ silhouet; hij doet wat denken aan een grote, forse gierzwaluw.

Wat eet de Slechtvalk?

Met snelheden van 100 km per uur tijdens de actieve, horizontale vlucht én de nog veel snellere duikvlucht, gaat hij achter andere vogels aan. Aangezien zijn prooien echter ook vaak uitstekende vliegers zijn, mislukken zijn jachtpogingen toch regelmatig. Op het menu staat elk vliegend dier, gaande van vogels als eenden, steltlopers en duiven, tot vleermuizen. Slechtvalken jagen vaak in paarverband. De ene slechtvalk is dan de achtervolger, terwijl de andere zich hoog in de lucht klaar houdt om zich op de prooi te storten. Duiven, en met name verwilderde stadsduiven, vormen bij ons het leeuwendeel van de prooien, zeker bij slechtvalken die -zoals in Wetteren- in steden en gemeenten broeden.

Hoe plant de Slechtvalk zich voort? Wat valt er te beleven in de nestbak?

Vanaf het tweede levensjaar zijn slechtvalken geslachtsrijp en zoeken ze een partner, waarmee ze samen blijven. Broeden doen ze van nature hoog op een rotswand, waar ze geen nest maken, maar hooguit een ondiepe holte voorzien. Hoge gebouwen doen echter vaak dienst als ‘kunstmatige rotswand’, en de speciale nestkasten die hier en daar worden geplaatst, vallen in de smaak! Uitzonderlijk wordt er ook een oud kraaiennest gebruikt, bijvoorbeeld hoog in een elektriciteitsmast.

Eind maart – half april worden er doorgaans 3 of 4 eieren gelegd, uitzonderlijk ook wel eens 2 of 5. Meestal broedt het wijfje de eieren uit. Maar wanneer ze op zoek gaat naar eten, lost het mannetje haar af. Na een broedtijd van ca 32 dagen (afhankelijk van de buitentemperatuur) komen de eieren uit.

De jongen worden van dan af constant gevoed door beide ouders, al is het meestal het mannetje dat gaat jagen, terwijl het vrouwtje de jongen warm houdt. Prooien worden in de nestbak in stukjes gescheurd door de oudervogels en zo aan de jongen gevoederd. Die groeien als kool! Al na drie weken hebben de jongen een volledig verenkleed en beginnen ze met hun vleugels te slaan, om de vliegspieren te oefenen. Zes weken na het uitkomen (meestal ergens begin juni) vliegen de jongen normaal gesproken uit; in het begin ietwat stuntelig, maar al snel worden het uitstekende luchtacrobaten! De vliegvlugge jongen worden dan nog een tijdje bijgestaan door hun ouders, maar na 2 tot 3 maanden zijn ze volledig zelfstandig en trekken ze weg uit het leefgebied van hun ouders, op zoek naar een eigen stek.

Nog enkele weetjes over de Slechtvalk

  • in het wild worden slechtvalken ongeveer 20 jaar oud.
  • slechtvalken hebben een ongelofelijk scherp zicht: ze kunnen hun prooien herkennen tot op een afstand van 300 meter.
  • slechtvalken die in de stad leven, jagen soms ook ’s nachts: de straatverlichting voorziet hen van voldoende licht om hun prooien te kunnen grijpen. Trekvogels die ’s nachts overvliegen, kunnen zo ook op het menu belanden.
  • tijdens de Tweede Wereldoorlog werden slechtvalken geregeld geschoten, om zo de postduiven te beschermen.
  • gelukkig is de slechtvalk nu een beschermde soort in België. In de jaren ’60 stierf de soort bij ons uit, voornamelijk als gevolgd van het gebruik van DDT en door vervolging.
  • nu is de slechtvalk helemaal terug van weggeweest en kan iedereen genieten van deze spectaculaire vogels!

Foto's

Volwassen slechtvalk - Klik om te vergrotenSlechtvalk pa - Klik om te vergrotenSlechtvalk kuiken - Klik om te vergrotenSlechtvalk in de goot - Klik om te vergroten

Tekst: Antoon Blondeel, Natuurpunt
Foto’s: Wesley Poelman